Sajhakura Dainik - स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रम एक परिचय
तपाई, हामी, सवैकोकुरा, राष्ट्रिय दैनिक साझाकुरा
बिचार

स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रम एक परिचय


बिचार 2 पटक पढिएको


बद्री पण्डित बास्तवमा मेरो स्वास्थ्य मेरो अधिकार भन्ने उक्तितलाई चरितार्थ गर्न गराउनका लागि आजभोलि हरेक पत्रपत्रिकाले स्वास्थ्य बीमाको बारेमा समाचार बनाइरहेका छन् ।
 केही वर्षअघिदेखि स्वास्थ्य बीमासम्बन्धी योजना बजेटमा परे तर कार्यान्वयन भने अझै प्रभावकारी भएको छैन । ढिलै भए पनि सरकारले सामाजिक सुरक्षाअन्तर्गत् स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रम ल्याएको हो । सरकारले स्वास्थ्य बीमाको अवधारणा अघि सारेपछि बीमा कम्पनीहरुले समेत स्वास्थ्य बीमा योजनालाई सरल बनाउन थालेका छन् । नेपाल सरकारले हाल पा“च जिल्लाबाट सुरु भएको स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रम सबै जिल्लामा सञ्चालन गर्ने नीति मन्त्रालयले बनाएको छ । यसका लागि ४५ दिनभित्र स्वास्थ्य बीमासम्बन्धी विधेयक मन्त्रिपरिषद्मा पेस गरिने र यसमा विशेषगरी अपांग, एकल महिला, वृद्धवृद्धा तथा अनाथ बालबालिकाको बीमा सरकारले नै निःशुल्क रुपमा गरिदिने प्रावधान राखिने भएको छ । सरकारले चालु आर्थिक वर्ष २०७३÷०७४ को बजेटमा आगामी तीन वर्षभित्र सबै नेपालीको स्वास्थ्य बीमा गर्ने लक्ष्यसहित राष्ट्रिय स्वास्थ्य बीमा योजना सञ्चालनमा ल्याउने घोषणा गरेको छ । यसैले स्वास्थ्य बीमाको बारेमा आमबुझाई एक हुनु जरुरी भएकाले यसको अवधारणाबारे सचेतना प्रदान गर्नु यो लेखको मुख्य ध्येय हो ।
स्वास्थ्य बीमा गरेपछि बिरामी पर्दा वा चोटपटक लाग्दा उपचार खर्च बीमावापत् पाइन्छ । वार्षिकरुपमा निश्चित रकम तिरेपछि निश्चित
रकमसम्म उपचार खर्च बीमा कम्पनीमार्फत् पाइन्छ । बीमा कम्पनीले ल्याएको योजनाअनुसार वार्षिकरुपमा थोरै रकम तिरेर भैपरी आउने स्वास्थ्य जोखिमको खर्चबाट बच्न सकिन्छ । विश्वमा यो बीमाको विकास धेरै अगाडीदेखि भएपनि नेपालमा भने २०४० सालतिरबाट मात्रै स्वास्थ्य बीमा सुरु भएको हो । सुरुमा संस्थागत स्वास्थ्य बीमा गरिन्थ्यो ।
ब्यक्तिगत स्वास्थ्य बीमा गर्न तपाईंको परिचय खुल्ने प्रमाणित परिचयपत्र भए पुग्छ । बीमा गर्न सामान्यतया ५ वर्ष पुगेको हुनुपर्छ भने कम्पनीपिच्छे ५५ देखि ६५ वर्षसम्मका ब्यक्तिले स्वास्थ्य बीमा गर्न सक्छन् । न्यूनतम सीमा नभए पनि अधिकतम भने कम्पनीअनुसार १० लाखदेखि ३५ लाखसम्मको बीमा गर्न सकिन्छ । बिमाको रकमअनुसार बीमांक भने एकसय रुपियाँदेखि ५ हजार रुपियाँसम्म पर्छ । पाँचजना भएको परिवारले वार्षिक दुईहजार पाँचसय सेवा शुल्क तिरेर सहभागी हुन पाउनेछन् । पाँचजनादेखि बढी सदस्य भएको परिवारले थप प्रतिव्यक्ति चारसय २५ रुपियाँ
अतिरिक्त तिरेर पनि सदस्य बन्न पाउनेछन् । सदस्य भएपश्चात् सो परिवारलाई वार्षिक ५० हजार रुपियाँसम्म उपचार खर्च प्रदान गरिने व्यवस्था
रहेको छ । स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रमअन्तरगत् सदस्यका परिवारले अस्पतालमा अन्तरंग, शल्यक्रिया, बहिरंग, प्रयोगशाला र औषधिमा खर्च पाउनेछ भने कस्मेटिक सर्जरी, कृत्रिम अंग, चस्मा, सुन्ने यन्त्र, लिंग परिवर्तन, घरेलु झैझगडामा चोटपटक लागेका र मादक, लागूपदार्थ सेवन गरी दुर्घटना परेका परिवारका व्यक्तिले सुविधा पाउने छैनन् ।
संस्थागत स्वास्थ्य बीमा भने संस्थाले नै गरिदिनु पर्छ । कुनै कम्पनी वा उद्योगको प्यान नम्बरसहितको लेटरप्याडमा कम्तीमा ५ देखि १० जना र बढीमा सीमा नलगाई कम्पनीले नै प्रिमियम दिने गरी बीमा गर्न सकिन्छ । यसो गर्दा भुक्तानी पनि कम्पनीकै नाममा हुन्छ । यदि बीमित ब्यक्ति दिर्घरोगी छ भने वा गर्भवती छ भने वा बीमा गरेलगत्तै २८ दिनभित्र कुनै बिरामी परेमा भने बीमा कम्पनीले उपचार नबेहोर्ने राष्ट्रिय बीमा कम्पनीको भनाई छ । अरु बिरामी वा अङ्गभङ्ग हुँदा सरल तरिकाले भुक्तानी हुन्छ ।
सरकारले स्वास्थ्य बीमा २५ जिल्लामा लागू गरेको छ ।  कैलाली, बाग्लुङ, इलाम, सोलुखुम्बु, सुनसरी, महोत्तरी, पर्सा, मकवानपुर, सिन्धुली, गोरखा, तनहुँ, बर्दिया, रोल्पा, सुर्खेत, अछाम, झापा, रौतहट, चितवन, भक्तपुर, कास्की, म्याग्दी, पाल्पा, जाजरकोट र जुम्लामा स्वास्थ्य बीमा लागू भएको छ । यी जिल्लाहरुमा प्रतिब्यक्ति एकसय रुपियाँ वार्षिक प्रिमियम तिरेर ५० हजार रुपियाँसम्मको बीमा गर्न सकिन्छ । २५ जिल्लाबाहेक व्यक्तिले कम्पनीमा सम्पर्क राखेर बीमा गर्न सक्नेछन् । उनीहरुले बीमा गर्दा भने न्यूनतम वार्षिक एकसय ५० देखि २ सय ५० रुपियाँसम्म प्रिमियम पर्छ र ५० हजार रुपियाँको बीमा हुनेछ ।
कुल बीमा शुल्कको ५ प्रतिशत प्रिमियम पाउने गरी कार्यान्वयनमा ल्याउन लागिएको हो । अहिलेको प्याकेज भनेको ५ जनाको परिवारको २५ सय शुल्क लिएर ५० हजार रुपियाँसम्म उपचार खर्च दिने गरिएको हो । योभन्दा बढी रकमका लागि बीमा कम्पनीसँग छलफल भइरहेको छ ।
नेपालमा स्वास्थ्य बीमा गर्ने कम्पनीहरुमा शिखर इन्सुरेन्स, सिद्धार्थ इन्सुरेन्स, प्रभु इन्सुरेन्स, नेपाल इन्सुरेन्स, युनाइटेड इन्सुरेन्स, नेशनल लाइफ इन्सुरेन्स, एनबी इन्सुरेन्स, प्रिमियर इन्सुरेन्स, सगरमाथा इन्सुरेन्स र राष्ट्रिय बीमा कम्पनी छन् ।
व्यक्ति वा परिवारका लागि अस्पताल भर्ना गर्नुपर्ने स्वास्थ्य उपचारको लागि स्वास्थ्य बीमा उपयुक्त बीमा हो । यसमा ५ देखि ६५ वर्षसम्मका व्यक्ति वा परिवारले गैरनगदी उपचार (उपचार गराउँदाको पैसा तिर्नु नपर्ने) को लागि नेपाल र भारतका ४ हजारभन्दा बढी सूचीकृत अस्पतालहरुमा उपचार गराउन वार्षिक २ देखि २० लाखसम्मको बीमा लिन सकिने व्यवस्था छ । स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रम सामाजिक न्याय र समानताका लागि आएको भएता पनि यसमा सजग भई समयसापेक्ष अगाडि जानुपर्ने कुरामा सरोकारवालाहरुले जोड दिएका छन् । यो वीमा कार्यक्रममा बीमा कम्पनीको कुनै सहभागिता नभएको र यो नितान्त सरकारी कार्यक्रम भएकाले यसलाई सामाजिक स्वास्थ्य सुरक्षा कार्यक्रमको रुपमा लिन सकिने हो ।
नेपालको संविधानले नागरिकको स्वास्थ्य बीमा सुनिश्चित गर्दै स्वास्थ्य उपचारमा पहुँचको व्यवस्था मिलाउने प्रावधानबमोजिम यो कार्यक्रम लागू भएको बताइएको छ । यो बीमा लागू भएपछि पनि सरकारले २५ शैयासम्मको अस्पतालबाट उपलव्ध हुने निःशुल्क स्वास्थ्य सेवा र ७० ओटासम्म औषधि निःशुल्क नै प्राप्त हुने प्रावधान हो । यो सेवापश्चात् स्वास्थ्य सेवा लिँदा व्यक्तिगतरुपमा गरिने खर्चलाई कम गर्न र
गरिबीको रेखामुनि रहेका २५ प्रतिशत जनतालाई समेत स्वास्थ्य सेवा सुविधा सुनिश्चित गराउन सहयोग पु¥याउने लक्ष्य लिएको छ ।



कमेन्टसहरु




2332558 Times Visited.
Sajhakura National Daily
Hedambi Chowk, Hetauda -1, Makwanpur, Phone / Fax : 057-521115, http://www.sajhakura.com.np, Email: sajhakura@gmail.com
Sabin Neupane, Publisher/Editor, 9855067337
संचालन तथा प्रायोजनको हक सर्बाधिकार © साझाकुरा राष्ट्रिय दैनिक २०७४ मा सुरक्षित रहनेछ ।
Powered by :
Top